Kolhapuri Saaj

कोल्हापुरी साज म्हणजे काय आणि कसा बनवला जातो?

कोल्हापुरी साज कसा बनवला जातो

कोल्हापुरी साज म्हणजे काय?

कोल्हापुरी साज हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम घाटातील एक जुना पारंपारिक दागिना आहे. शहरातील लोकांच्या पौराणिक विश्वास व्यक्त करणारा कोल्हापुरी साज हा पूर्णपणे हाताने बनलेला आणि प्राचीन दागिन्यांचा भाग आहे. कोल्हापुरी साज (साज किंवा कोल्हापुरी साज म्हणूनही ओळखले जाते) बहुतेकदा पवित्र प्रतीकांशी संबंधित असते.
जुन्या काळात महाराष्ट्रात आणि आता संपूर्ण भारतात लोकप्रिय. कोल्हापुरी साज मध्ये सामान्यत: 10-21 वेगवेगळ्या प्रतिकात्मक रचना केलेल्या पानदी असतात ज्याला घुंगरू (घागरीस[म्हणजे पाणी देखील म्हणतात) पात्र], जावमणी मणी, कडा पणडी (याला दगडाची पाने असेही म्हणतात) आणि मध्यभागी एक साज घाट.
जुन्या काळाप्रमाणे नमुनेदार साज घाटाची जागा आता लक्ष्मी, कृष्ण, नागदेवता आणि इतर अनेक पेंडेंट्सनी घेतली आहे. ठराविक साज घाटात मणी आणि घागरींनी वेढलेला मध्यभागी एक दगड आहे.
21 पणत्यांमध्ये मुख्यतः पंच पणदी (पवित्र पाने), बेल पान (भगवान शिवाला अर्पण केलेली पाने), बेल पान (तीन एकत्रित पानांची वनस्पती), कडबा (सर्व वनस्पतींचे प्रतीक), कारले किंवा कारले (जीवन- वनौषधी देणे), सूर्य, माणिक पणडी (एक रत्न, मैत्रीचे प्रतीक), मत्स्य (मासे किंवा विष्णूचा अवतार), कूर्म (विष्णूचा अवतार), नरसिंह (विष्णूचा अवतार), गुलाब, बीटल, चंद्र (चंद्र), पन्ना , गंडभैरी (पती-पत्नीच्या ऐक्याचे प्रतीक), मोर्चेल (राज्य आणि समृद्धीचे प्रतीक), मोरपंख, शंख (शंख), कमल (कमळ), कासव (कासव), नागदेवता (नाग), कित्री मुख, तैत आणि भुंगा ( बंबल बी) पारंपारिक स्वरूप देण्यासाठी कोणत्याही उपलब्ध पद्धतीने व्यवस्था केली जाते.
सामान्य कोल्हापुरी साज आता 10 पानी ते 21 पानी पर्यंत वेगवेगळ्या स्वरूपात येतो. ब्रिटनच्या प्रथम महिला, क्वीन एलिझाबेथ यांना 45 वर्षांपूर्वी शहरातील सोनार करमरकर पेढी यांनी एक साज हार देखील भेट दिला होता.

कोल्हापुरी साजचे सर्वात प्रसिद्ध नमुने खालीलप्रमाणे ओळखले जातात-

1) पेशवाई कोल्हापुरी साज - घुंगरूंनी भरलेल्या डिझाईनच्या पानांनी बनवलेला कोल्हापुरी साज आणि कदाचित किंवा कदाचित लटकन नाही.

2) रुक्मिणाई कोल्हापुरी साज - शाही आणि समृद्ध वारसा 3 थर असलेला कोल्हापुरी साज ज्यामध्ये प्रचंड प्रमाणात घुंगरू आहेत.

3) साधा कोल्हापुरी साज - खडा (दगड) पणत्याशिवाय क्लासिक कोल्हापुरी साज.

4) 12 पाणी कोल्हापुरी साज - कोल्हापुरी साजची सर्वात वैशिष्ट्यपूर्ण आणि पारंपारिक शैली.

कोल्हापुरी साज कसा बनवला जातो?

कोल्हापुरी साज बनवण्याची पहिली पायरी म्हणजे डिझाइनच्या पानांची छपाई (याला स्थानिक भाषेत चप्पई करणे असेही म्हणतात. इंग्रजी). हाताने बनवलेल्या डाय (आधुनिक ज्वेलर्स देखील कास्टिंग नावाची पद्धत वापरतात) डिझाइनची पाने बारीक मुद्रित केली जातात. पाने छापल्यानंतर कामगारांचा विशिष्ट संच त्या पानांवर घुंगरू लावतात आणि त्यास पारंपारिक स्वरूप देतात. घुंगरू पूर्ण झाल्यावर दगड चिकटवले जातात.

पुढची गोष्ट म्हणजे हाताने बनवलेले मणी पानांच्या मध्ये घालायचे. तिसरी पायरी म्हणजे मध्यभागी ठेवलेले लटकन बनवणे. सर्व कच्चा माल तयार झाल्यानंतर पाने आणि मणी धाग्यात अशा प्रकारे विणल्या जातात की समान डिझाइनचे पणडी एकमेकांच्या विरुद्ध येतात. ते पूर्ण झाल्यानंतर एक गोंडा (मुळात एक धागा जो समायोजित केला जाऊ शकतो) लावला जातो आणि एक धागा ज्याला किलकिले देखील म्हणतात, साजला एकाच ठिकाणी ठेवण्यासाठी विणले जाते.
वरील सर्व गोष्टी पूर्ण झाल्यानंतर आम्ही आमचा लाडका पारंपरिक कोल्हापुरी साज परिधान करण्यासाठी तयार होतो.

Back to list

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *